Sức sống mãnh liệt của dòng nhạc quê hương

Giữa thị trường âm nhạc luôn náo động với sự lên ngôi luân phiên của các dòng nhạc trẻ, nhạc đương đại… thì nhạc quê hương vẫn luôn tìm được một vị trí riêng biệt. Đây là dòng nhạc tạo ấn tượng khó phai với khán thính giả nhờ chất trữ tình ngọt ngào lẫn chất đồng quê mộc mạc. Vậy dòng nhạc quê hương là gì? Đâu là vai trò của nhạc quê hương trong nền âm nhạc đương đại nói chung?

nhac que huong moi nhat

Dòng nhạc quê hương là gì?

 

Dòng nhạc quê hương là tên gọi chung của các nhạc phẩm mới sáng tác nhưng lại có phần giai điệu mang đậm âm hưởng nhạc dân tộc Việt Nam. Tương tự như các dòng nhạc khác, nhạc quê hương cũng bao gồm cả những sáng tác theo dạng thanh nhạc (ca khúc có lời hát) lẫn khí nhạc (nhạc phẩm hòa tấu nhạc cụ). Nhạc quê hương Việt Nam cũng rất đa dạng về cả nguồn gốc và màu sắc, ta có thể tìm được rất nhiều nhạc phẩm mang đậm phong cách riêng của từng vùng miền khác nhau. Tiêu biểu như các ca khúc quê hương miền bắc thường được đặt trên nền tảng của quan họ hay nhạc ả đào, nhạc miền trung lại mang âm hưởng của chầu văn, nhã nhạc cung đình… trong khi nhạc miền nam lại mang nhiều dấu ấn của các bài lý, đờn ca tài tử, vv… Thậm chí ta còn có thể tìm được khá nhiều bản nhạc quê hương mang âm hưởng của các dân tộc thiểu số ở miền cao nguyên vô cùng độc đáo.

 

Tuy khá đa dạng nhưng các nhánh kể trên của dòng nhạc quê hương lại có điểm chung là rất giàu nhạc tính truyền trống, gắn liền trong tâm khảm của từng người con Việt Nam. Đây cũng là đặc điểm chính khiến cho dòng nhạc này vẫn luôn có chỗ đứng không thể thay thế trong lòng người Việt. Có lẽ vì vậy mà chủ đề chính của dòng nhạc quê hương cũng thường xoay quanh tình yêu quê hương đất nước, tình xóm làng, tình yêu đôi lứa gắn liền với cảnh vật và truyền thống người Việt… Thời gian gần đây, dòng nhạc quê hương còn được biết đến dưới cái tên khác là dòng nhạc “dân gian đương đại”.

 

Những lầm tưởng về dòng nhạc quê hương

 

Có một thực tế là khá nhiều người vẫn không phân biệt được đâu là nhạc quê hương và đâu là những bài hát có chủ đề quê hương. Có thể kể ra khá nhiều bài hát thuộc nhóm thứ hai như Sài Gòn đẹp lắm (Y Vân), Hà Nội đêm trở gió (Trọng Đài, Chu Lai), Trở về Huế (Văn Phụng), vv… Đây đều là những bài hát gắn liền với từng địa danh cụ thể, có nội dung lẫn ca từ ca ngợi quê hương xứ sở, thế nhưng phần âm nhạc lại không mang tính truyền thống… Thực tế thì dù có yêu thích đến đầu thì ta vẫn không thể xếp chúng vào dòng nhạc quê hương được. Trái lại thì một số ca khúc như Mừng tuổi mẹ (Trần Long Ẩn), Xa khơi (Nguyễn Tài Tuệ), Tiếng đàn bầu (Nguyễn Đình Phúc), Chiếc khăn Piêu (Doãn Nho), Chiếc áo bà ba (Trần Thiện Thanh), vv… tuy không chỉ đích danh một địa điểm hay vùng miền nào nhưng ta vẫn nhận thấy bên trong chúng là  âm hưởng rõ rệt của nhạc truyền thống từng vùng miền.

nhac que huong moi nhat

Bên cạnh nhầm lẫn giữa thể loại và nội dung thì nhiều người còn có định kiến rằng nhạc quê hương là loại nhạc thiếu đổi mới và thiếu sáng tạo… Quan điểm này cũng hết sức sai lầm vì nếu chịu khó tìm hiểu kỹ hơn, chúng ta hoàn toàn có thể tìm được nhiều bài nhạc quê hương được sáng tác theo lối mới, kết hợp được giữa những nét tinh túy của dân tộc với những dòng chảy hiện đại hơn. Ngoài ra thì hiện nay, nhạc quê hương còn được đầu tư phối khí hết sức công phu. Rất nhiều nhạc sĩ đã cho ra mắt các bản phối nhạc quê hương bằng nhạc cụ tây phương. Nỗ lực “pop hóa”, “rock hóa” hay thậm chí là “rap hóa”  này cũng ít nhiều tạo được cảm giác tươi mới, trẻ trung hơn cho một dòng nhạc vốn mang tiếng là “già”.

 

Sức sống ngầm của dòng nhạc quê hương

 

Nếu chỉ quan sát theo bề nổi thì ta sẽ thấy rằng thị trường âm nhạc hiện tại có phần nghiêng về các dòng nhạc trẻ, nhạc pop rock, R&B hay EDM thời thượng. Tiết tấu sôi động, nhộn nhịp của chúng phù hợp với nhịp sống rộn rã và có phần gấp gáp hiện nay. Trong khi đó thì nhạc quê hương dường như lép vế hơn hẳn bởi tính chất dàn trải, lời ca nặng suy tư, giai điệu chậm và ít cao trào… Điều này cũng phản ánh phần nào lối sống đang có phần tây hóa của không ít bạn trẻ thế hệ mới.

 

Tuy nhiên thì dòng nhạc quê hương vẫn luôn có cho mình một chỗ đứng hết sức vững chắc trong đời sống âm nhạc nói chung. Nhu cầu nghe nhạc quê hương đất nước hay nhạc hòa tấu quê hương Việt Nam, nhạc xuân quê hương mỗi khi tết đến vẫn còn rất lớn ở khắp mọi nơi. Có rất nhiều nhạc sĩ, cả những người đã có tên tuổi lẫn những nhạc sĩ trẻ đều chọn dòng nhạc quê hương để thử sức. Một vài nhạc phẩm tiêu biểu có thể kể ra như Về quê, Trên đỉnh Phù Vân của Phó Đức Phương, Ca dao em và tôi, Chín bậc tình yêu của An Thuyên, Điệu buồn phương nam của Vũ Đức Sao Biển, Còn thương rau đắng mọc sau hè của Bắc Sơn, vv…

nhac que huong moi nhat

Lớp ca sĩ thành danh ở dòng nhạc quê hương cũng không hề hiếm. Tiêu biểu có thể kể đến thế hệ đầu gồm những NSND Thu Hiền, Hương Lan, Hồng Vân… Lớp kế tiếp cũng không hề thua kém như Anh Thơ, Trọng Tấn, Vân Khánh, Cẩm Ly, Quang Linh… Ngoài những cái tên kể trên thì còn có rất nhiều giọng ca trẻ cũng đang bước những bước đầu tiên trên con đường đưa nhạc trữ tình quê hương đến với nhiều khán thính giả hơn nữa.

 

Theo nhiều thống kê thì lượng tiêu thụ băng đĩa CD nhạc quê hương tuy không bùng nổ nhưng lại rất bền bỉ. Trung bình thì một đĩa nhạc trẻ sẽ “hot” trong vòng 3 tháng còn những đĩa nhạc quê hương lại có sức trụ trên quầy băng đĩa quanh năm. Khi dạo quanh những trang nghe nhạc trực tuyến, ta cũng rất dễ dàng tìm thấy những yêu cầu về nhạc không lời quê hương hay, nhac que huong lien khuc, nhac vang khong loi que hương… hay thậm chí là lien khuc nhac dan ca que huong remix… Đó cũng chính là minh chứng cho thấy nhạc trữ tình quê hương chưa bao giờ chết, trái lại còn sở hữu sức sống vô cùng mãnh liệt.

 

Xã hội đang biến chuyển theo hướng toàn cầu hóa. Vì lẽ này mà khá nhiều giá trị truyền thống đang có nguy cơ biến mất. Chính vì lẽ đó mà dòng nhạc quê hương nên được bảo vệ và phát triển theo phương hướng mới. Sự biến hóa trong giai điệu hay trong cách hòa âm, cách thể hiện cũng là những phương thức để giúp dòng nhạc gắn liền với hồn đất, hồn quê này sống mãi với thời gian.

 

Thinh Tran

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *